Wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy coraz więcej uwagi poświęcamy zagrożeniom, jakie niosą ze sobą kleszcze. Temat ten jednak rzadko pojawia się wśród opiekunów kotów, a częściej w kontekście zagrożenia dla ludzi i psów. Mało kto potrafi poprawnie i konkretnie odpowiedzieć na pytanie, czy koty chorują w wyniku ukąszeń kleszczy, a kocie choroby odkleszczowe nierzadko stanowią duże wyzwanie dla lekarzy weterynarii. Jakie mogą być objawy choroby odkleszczowej u kota, jak przebiega diagnostyka i jak zapobiegać zarażeniu?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie objawy mogą wskazywać na choroby odkleszczowe u kota.
- Dlaczego choroby odkleszczowe u kotów bywają trudne do szybkiego rozpoznania.
- Jak przebiega diagnostyka anaplazmozy, babeszjozy i hemobartonelozy u kotów.
- Kiedy po ukąszeniu kleszcza mogą pojawić się pierwsze objawy choroby.
- Co może grozić kotu w przypadku nieleczonej choroby odkleszczowej.
- Jak skutecznie ograniczyć ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi u kota.
Choroby odkleszczowe u kota - objawy
Objawy, jakie mogą wywoływać choroby odkleszczowe kotów, są zazwyczaj nieswoiste i łatwe do przeoczenia, co znacząco utrudnia ich wczesne rozpoznanie. Opiekunowie często zastanawiają się, czy kleszcz jest groźny dla kota, zwłaszcza że wiele infekcji przebiega skrycie, bez jednoznacznych, charakterystycznych symptomów. Koty dodatkowo mają naturalną tendencję do ukrywania złego samopoczucia, przez co nawet poważniejsze zmiany, takie jak apatia, spadek apetytu czy gorączka, mogą zostać zauważone dopiero na bardziej zaawansowanym etapie choroby.
Co więcej, nie zawsze mamy świadomość, że doszło do kontaktu z pasożytem. Nimfy kleszczy mogą mieć zaledwie około 0,5 mm i są praktycznie niemożliwe do zauważenia gołym okiem w gęstej sierści czworonoga. Warto również pamiętać, że choroby odkleszczowe u kotów nie muszą ujawniać się bezpośrednio po ukąszeniu. Okres inkubacji bywa wydłużony, a pierwsze objawy mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach, a nawet miesiącach, co dodatkowo komplikuje powiązanie ich z wcześniejszym narażeniem na kleszcze.
Anaplazmoza u kota - objawy i leczenie
Anaplazmoza to bakteryjna choroba odkleszczowa wywoływana przez drobnoustroje z rodzaju Anaplasma, które atakują komórki krwi. W naszym klimacie spotykana jest Anaplasma phagocytophilum która namnaża się w bialych krwinkach, które w wyniku tego procesu są niszczone. Choć schorzenie to jest zdecydowanie rzadziej diagnozowane u kotów niż u psów, wciąż stanowi realne zagrożenie.
Objawy anaplazmozy u kotów mają najczęściej charakter nieswoisty. Do najczęściej obserwowanych należą apatia, gorączka, brak apetytu, spadek masy ciała oraz ogólne osłabienie. U niektórych zwierząt mogą pojawić się także objawy ze strony układu ruchu, takie jak sztywność czy niechęć do poruszania się, a także powiększenie węzłów chłonnych. Przebieg choroby bywa zróżnicowany, a pierwsze objawy mogą pojawić się zarówno po kilku dniach od zakażenia, jak i dopiero po kilku tygodniach.
Diagnostyka anaplazmozy u kotów opiera się przede wszystkim na badaniach laboratoryjnych. Kluczowe znaczenie ma morfologia krwi z rozmazem. Dodatkowo, dobrym wyborem będzie zrobienie testu kasetkowego (SNAP testu) u lekarza weterynarii. Leczenie anaplazmozy u kota polega przede wszystkim na antybiotykoterapii.Terapia trwa zazwyczaj kilka tygodni i w większości przypadków prowadzi do poprawy stanu klinicznego już w ciągu kilku dni od jej rozpoczęcia. W zależności od nasilenia objawów może być konieczne także leczenie wspomagające, obejmujące nawadnianie, leki przeciwgorączkowe czy wsparcie funkcji układu krwiotwórczego.
Babeszjoza u kota - objawy i leczenie
Babeszjoza to choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, które atakują krwinki czerwone, prowadząc do ich rozpadu. Bardzo często spotykana jest u psów, jednak koty również są na nie narażone, choć w znacznie mniejszym stopniu.
Objawy babeszjozy u kotów wynikają głównie z rozwijającej się niedokrwistości. Najczęściej obserwuje się apatię, osłabienie, brak apetytu oraz gorączkę. Charakterystyczne mogą być także bladość lub zażółcenie błon śluzowych, przyspieszony oddech i tętno, a w bardziej zaawansowanych przypadkach ciemne zabarwienie moczu. Przebieg choroby może być ostry lub podostry, a objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni do kilkunastu dni od zakażenia, choć, jak w przypadku innych chorób odkleszczowych u kota, ich nasilenie bywa zróżnicowane.
Rozpoznanie opiera się na badaniach krwi bądź na wyniku testu kasetkowegp (SNAP test) W morfologii stwierdza się niedokrwistość oraz inne zaburzenia hematologiczne, natomiast potwierdzenie zakażenia uzyskuje się poprzez badanie rozmazu krwi albo poprzez wynik badania PCR. Kluczowe znaczenie ma szybka diagnostyka, ponieważ choroba może postępować dynamicznie. Leczenie babeszjozy u kota obejmuje stosowanie leków przeciwpierwotniaczych oraz intensywne leczenie wspomagające. W zależności od stanu zwierzęcia konieczne może być nawadnianie, leczenie przeciwzapalne, a w ciężkich przypadkach nawet transfuzja krwi.
Późno wdrożone leczenie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, a wywołać je może nawet pojedynczy kleszcz u kota. Powikłania nieleczonej babeszjozy to między innymi ciężka niedokrwistość, uszkodzenie narządów wewnętrznych prowadzące do niewydolności wielonarządowej, dlatego szybkie wdrożenie terapii ma kluczowe znaczenie dla rokowania.
Hemobartoneloza u kota - objawy i leczenie
Hemobartoneloza, określana również jako mykoplazmoza hemotropowa u kota, to choroba wywoływana przez bakterie z rodzaju Mycoplasma (dawniej Haemobartonella), które pasożytują na powierzchni krwinek czerwonych. Koty, zarówno dzikie, jak i domowe, mogą zostać zakażone co najmniej trzema gatunkami hemotropowych mykoplazm (hemoplazm). Należą do nich: M. haemofelis, Candidatus Mycoplasma haemominutum oraz Candidatus Mycoplasma turicensis. Dwa ostatnie gatunki nie zostały jeszcze w pełni poznane, dlatego przed ich nazwą gatunkową stosuje się określenie „Candidatus”. Największa zjadliwość cechuje M. haemofelis. 1 Objawy hemobartonelozy są związane głównie z postępującą niedokrwistością. U kotów obserwuje się osłabienie, apatię, brak apetytu oraz spadek masy ciała. Charakterystyczna bywa bladość błon śluzowych, a w cięższych przypadkach także ich zażółcenie. Może pojawić się gorączka, przyspieszony oddech i akcja serca. Przebieg choroby bywa zróżnicowany: od postaci ostrej, rozwijającej się w ciągu kilku dni, po przewlekłą, w której objawy są łagodne i nawracające. U części kotów zakażenie może pozostawać utajone przez dłuższy czas i uaktywniać się dopiero w sytuacjach stresowych lub przy spadku odporności, dlatego choroba ta, podobnie jak toksoplazmoza, jest szczególnie niebezpieczna dla kotów zarażonych FIV lub FeLV.
Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniach krwi. Niestety, ze względu na zmienną obecność bakterii we krwi, rozpoznanie bywa trudne i czasem wymaga powtórzenia badań. Leczenie mykoplazmozy hemotropowej u kota polega głównie na długotrwałej antybiotykoterapii,. W zależności od stanu klinicznego konieczne może być leczenie wspomagające, takie jak płynoterapia, suplementacja, a w ciężkich przypadkach również transfuzja krwi. U niektórych pacjentów stosuje się również leki immunosupresyjne w celu ograniczenia niszczenia krwinek czerwonych przez układ odpornościowy.
Choroby odkleszczowe u kota - jak im zapobiegać?
Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia ryzyka, jakie niosą choroby odkleszczowe kotów, jest regularna i odpowiednio dobrana profilaktyka przeciwkleszczowa. Nawet pojedyncze ukąszenie może stanowić źródło zakażenia, dlatego kluczowe jest stosowanie sprawdzonych preparatów zabezpieczających przed kleszczami: obroży lub tabletek.
Niezależnie od stosowanej profilaktyki, bardzo ważna jest również regularna kontrola sierści i skóry zwierzęcia, zwłaszcza po powrocie z zewnątrz. Jeśli kot złapie kleszcza, należy go jak najszybciej usunąć, najlepiej przy użyciu specjalnych narzędzi, które pozwalają na bezpieczne wyjęcie pasożyta w całości. Szybka reakcja zmniejsza ryzyko transmisji patogenów odpowiedzialnych za choroby odkleszczowe kotów, dlatego nie warto zwlekać ani liczyć na to, że problem rozwiąże się sam.
1. Magazyn Weterynaryjny. 2021. Mykoplazmoza hemotropowa u kotów. 07.09.2021.
